<<< POPRZEDNI GATUNEK NASTĘPNY GATUNEK >>>
Jarząb pospolity (jerzębina) - Sorbus aucuparia - ogólny pokrój rośliny. Dzrewa jarzębiny mimo często niepokaźnych rozmiarów mogą dożywać 100 lat.

Nieparzysto pierzaste liście

Drobne białe kwiaty wydzielają nieprzyjemny zapach, ale produkują znaczne ilości pyłku i nektaru. Zapylenia dokonują owady.

Jaskrawo czerwone owoce jarzębiny tak często używane przez dzieci do robienia ,,korali" są też ważnym surowcem leczniczym.

Jarząb pospolity (jerzębina) - Sorbus aucuparia - powiększenie kwiatów.

Jarząb pospolity (jerzębina) - Sorbus aucuparia - powiększenie owoców.
GATUNEK:

JARZĄB POSPOLITY (JARZĘBINA)
Sorbus aucuparia L.

RODZINA:   ROSACEAE
RZĄD:   ROSALES
OPIS ROŚLINY SIEDLISKA I ROZMIESZCZENIE ZASTOSOWANIE DOSTĘPNE PREPARATY


 
OPIS ROŚLINY:
  Wysokość:   do 15 m
  Kolor kwiatów:   biały
  Trwałość:   drzewo
  Okres kwitnienia:   V - VI
  Opis:    
  Jarząb pospolity jest powszechnie znanym drzewem (najczęściej używa się nazwy jarzębina czerwona), głównie z powodu swoich jaskrawoczerwonych kulistych owoców. Liście rośliny są nieparzysto pierzaste o drobnych listkach. Drzewo kwitnie w maju wytwarzając na szczytach gałązek baldachokształtne kwiatostany złożone z drobnych białych kwiatów. Owoce dojrzewają w sierpniu i wrześniu. Są kuliste, jaskrawo czerwone lub pomarańczowe. Utrzymują się one na drzewie jeszcze długo po opadnięciu liści stanowiąc pokarm dla ptaków. Smak owoców jest cierpki, gorzkawy. Smak staje się nieco łagodniejszy po przemrożeniu wskutek jesiennych przymrozków.
 

powrót do początku strony


 
SIEDLISKO:
  Roślina ta występuje w lasach liściastych, szczególnie często na skraju lasu oraz przy leśnych drogach, czasami jest sadzona na terenach miejskich w parkach.
 
ROZMIESZCZENIE:
  Roślina pospolita na obszarze całego kraju.
 

powrót do początku strony


 
ZASTOSOWANIE W MEDYCYNIE:
 

Substancje lecznicze:

Surowcem zielarskim jest kwiat (Flos Sorbi) i owoc (Fructus Sorbi) jarzębiny.

Zbiór i konserwacja:

Zbiór kwiatów należy przeprowadzać na początku kwitnienia ścinając całe kwiatostany. Zarówno w przypadku zbioru kwiatów jak i owoców należy zwrócić uwagę aby przeprowadzić zbiór w taki sposób żeby nie uszkodzić drzewa. Suszenie prowadzi się w warunkach naturalnych lub w suszarniach ogrzewanych. W przypadku suszenia w suszarniach ogrzewanych temperatura nie powinna przekraczać 30 oC. Po wysuszeniu ociera się kwiaty z szypułek na sitach lub wyskubuje ręcznie. Prawidłowo przygotowane kwiaty po wysuszeniu powinny zachować białą barwę i nie powinny zawierać domieszki szypułek.
Zbiór owoców przeprowadza się w czasie, gdy zaczynają one dojrzewać i uzyskują czerwoną barwę. Owoce zbierane po osiągnięciu pełnej dojrzałości lub po przymrozkach są miękkie i ciemnieją w czasie suszenia. Podobnie jak w przypadku kwiatów zbiera się całe baldachy, a owoce oddziela się przed lub po suszeniu. Suszenie należy rozpocząć jak najszybciej po zbiorze gdyż zbyt długo przechowywane owoce pleśnieją. Suszenie przeprowadza się w suszarniach ogrzewanych stosując początkowo temperaturę 30 oC, a następnie do 45 oC. Prawidłowo przygotowany surowiec nie powinien posiadać czerwonokoralową barwę i nie zawierać szypułek.

Skład chemiczny:

W kwiatach jarzębiny występują karotenoidy, antocyjany i kwasy organiczne.
Owoce jarzębiny zawierają witaminę C (do 200 mg%), P i K, prowitaminę A, cukier (do 8%), substancje garbnikowe (0,5%) i gorzkie. W nasionach znajduje się olej tłusty i glikozyd amygdalina.

Działanie i zastosowanie:

Owoce jarzębiny wchodzą często w skład mieszanek ziołowych jako środek zapobiegający awitaminozom. Dzięki wysokiej zawartości witamin C oraz P owoce jarzębiny mogą być stosowane w profilaktyce arteriosklerozy i choroby nadciśnieniowej. Substancje zawarte w surowcu działają też moczopędnie oraz stymulują funkcje jelit. Wykazują też działanie przeciwzapalne na błony śluzowe żołądka i jelit oraz łagodzą podrażnienia wątroby. Leki ziołowe zawierające owoce jarzębiny stosuje się jako środek zwiększający wydalanie moczu w niektórych schorzeniach nerek. Są też stosowane jako środek pomocniczy przy kamicy nerkowej oraz żółciowej, upośledzeniu krążenia krwi. Zalecane są również w przewlekłych zaburzeniach trawiennych.
Kwiaty jarzębiny stosuje się zwykle w mieszankach z innymi ziołami jako łagodny środek przeczyszczający (szczególnie dla dzieci) oraz jako środek moczopędny pomocny w leczeniu niektórych chorób nerek.
 
INNE ZASTOSOWANIA:
 
  • W gospodarstwie domowym owoce mogą posłużyć do sporządzania kompotów, galaretek, nalewek, herbatek ziołowych, syropów. Istnieją odmiany uprawne o smacznych słodkich owocach, z których przygotowuje się przetwory.
  • W przemyśle zielarskim owoce są także wykorzystywane do produkcji herbatek ziołowych i syropów witaminowych.
  • W przemyśle spirytusowym owoce jarzębiny są wykorzystywane do produkcji jarzębiaku.
 

powrót do początku strony


 
DOSTĘPNE PREPARATY ZIOŁOWE:
 
 

powrót do początku strony

<<< POPRZEDNI GATUNEK NASTĘPNY GATUNEK >>>

Copyright Autorzy Internetowego Atlasu Roślin Leczniczych 2000
e-mail: pmad@biology.pl