<<< POPRZEDNI GATUNEK NASTĘPNY GATUNEK >>>


GATUNEK:

TOJAD MOCNY
Aconitum firmum (Rchb.) Neilr.

RODZINA:   RANUNCULACEAE
RZĄD:   RANUNCULALES
OPIS ROŚLINY SIEDLISKA I ROZMIESZCZENIE ZASTOSOWANIE DOSTĘPNE PREPARATY


 
OPIS ROŚLINY:
  Wysokość:   do 150 cm
  Kolor kwiatów:   niebieski lub ciemnofioletowy
  Trwałość:   bylina
  Okres kwitnienia:   VI - IX
  Opis:    
  Roślina silnie trująca (co mówi już sama jej nazwa). W Polsce podlega ochronie gatunkowej. Tojad mocny wytwarza bulwiasto zgrubiały, czerwonobrunatny korzeń, z którego wyrasta zwykle prosta wzniesiona łodyga. Liście dłoniaste, 5-7 sieczne, o odcinkach rombowatych, 3-klapowych, głęboko ząbkowanych. W okresie kwitnienia roślina wytwarza liczne grzbieciste, niebieskie lub ciemnogranatowe kwiaty tworzące na szczycie pędu kwiatostan groniasty.
 

powrót do początku strony


 
SIEDLISKO:
  Łąki na terenach górskich i podgórskich. Roślina ta jest także często uprawiana jako roślina ozdobna.
 
ROZMIESZCZENIE:
  Roślina dość pospolicie spotykana w Karpatach i Sudetach. W Polsce przebiega północna granica zasięgu tego gatunku. Na terenach nizinnych można ją czasami spotkać w ogrodach, gdzie jest uprawiana jako roślina ozdobna.
 

powrót do początku strony


 
ZASTOSOWANIE W MEDYCYNIE:
 

Surowiec leczniczy:

Surowcem leczniczym jest korzeń tojadu (bulwa tojadu) (Tuber Aconiti) oraz otrzymany z niego alkaloid - akonityna.

Zbiór i konserwacja:

Korzenie tojadu wykopuje się jesienią. Roślina znajduje się pod ochroną gatunkową, nie wolno więc zbierać surowca ze stanowisk naturalnych a jedynie z upraw. Suszenie surowca należy przeprowadzać w suszarni ogrzewanej w temperaturze około 40oC.

Skład chemiczny:

Surowiec zawiera 0,4 -1,1% alkaloidów diterpenowych (m. in. akonityna, mezakonityna, napelina, neolina) oraz alkoholaminy (akonina, mezakonina i inne), alkaloidy aporfinowe (magnofloryna), katecholaminy (noradreanalina, dopamina). Z korzeni tojadu wyizolowano około 20 alkaloidów.

Działanie i zastosowanie:

Alkaloidy zawarte w surowcu (głównie akonityna, mezakonityna i hypakonityna) działają początkowo pobudzająco, a następnie porażająco na nerwy czuciowe. Prowadzi to do znieczulenia miejscowego. Alkaloidy te blokują również zakończenia nerwowe w płytce motorycznej oraz działają porażająco na ośrodkowy układ nerwowy. Dawka toksyczna surowca wynosi 0,3 - 2g. Młode korzenie zawierają o wiele więcej toksycznych alkaloidów, co tłumaczy tak dużą rozpiętość pomiędzy wartościami dawki toksycznej. Akonityna lub wyciągi z korzeni tojadu zastosowane bezpośrednio na skórę powodują mrowienie, pieczenie a następnie znieczulenie. Niewielkie dawki akonityny podane doustnie działają przeciwgorączkowo i zwalniają akcję serca. Preparaty ziołowe z bulw tojadu stosowane są w leczeniu chorób przeziębieniowych przebiegających z gorączką oraz w preparatach homeopatycznych. Nalewki z bulw i akonityna stosowane są jako lek przeciwbólowy w neuralgiach.
Ze względu na niebezpieczeństwo przedawkowania akonityna została wycofana z lecznictwa wielu krajów.
 
INNE ZASTOSOWANIA:
 
  • Tojad mocny jest wartościową rośliną ozdobną jednak bardzo trującą - nie należy sadzić go w pobliżu takich roślin jak selery lub chrzan aby uniknąć przypadkowego zatrucia przez wykopanie i spożycie korzeni tej rośliny jako np. chrzanu.
  • W okresie renesansu używano tojadu jako trucizny, a samą roślinę określano jako "arszenik roślinny".
 

powrót do początku strony


 
DOSTĘPNE PREPARATY ZIOŁOWE:
 
 

powrót do początku strony

<<< POPRZEDNI GATUNEK NASTĘPNY GATUNEK >>>

Copyright Autorzy Internetowego Atlasu Roślin Leczniczych 2000
e-mail: pmad@biology.pl