<<< POPRZEDNI GATUNEK NASTĘPNY GATUNEK >>>
Dzięgiel (arcydzięgiel) litwor - Angelica archangelica L. - ogólny pokrój rośliny.

Dzięgiel (arcydzięgiel) litwor - Angelica archangelica L. - liść.

Bardzo drobne zielonkawe kwiaty zebrane są w okazałe baldachowate kwiatostany.

Dzięgiel (arcydzięgiel) litwor - Angelica archangelica L. - kulisty owocostan.

Dzięgiel (arcydzięgiel) litwor - Angelica archangelica L. - dojrzałe owoce.

Dzięgiel (arcydzięgiel) litwor - Angelica archangelica L. - zbliżenie kwiatów.
GATUNEK:

DZIĘGIEL (ARCYDZIĘGIEL) LITWOR
Angelica archangelica L.

RODZINA:   APIACEAE
RZĄD:   APIALES
OPIS ROŚLINY SIEDLISKA I ROZMIESZCZENIE ZASTOSOWANIE DOSTĘPNE PREPARATY


 
OPIS ROŚLINY:
  Wysokość:   do 2 m
  Kolor kwiatów:   zielonawe
  Trwałość:   roślina dwuletnia
  Okres kwitnienia:   VI - VIII
  Opis:    
  Roślina w pierwszym roku wytwarza krótkie, walcowate kłącze z silnie rozwiniętym systemem korzeniowym oraz rozetę 3-4 krotnie pierzastych, długoogonkowych liści. W drugim roku życia roślina wytwarza rozetę liści oraz wzniesioną, rozgałęzioną w górnej części łodygę. Liście łodygowe są mniejsze, o listkach jajowatych, nieregularnie ząbkowanych. Na szczycie łodygi wyrastają kwiatostany typu baldacha złożonego. Kwiaty są drobne, zielonawe, Owocem jest szarozielona rozłupka rozpadająca się na dwie płaskie żeberkowane niełupki. Po wydaniu owoców roślina obumiera. Czasami, w uprawie, pędy kwiatowe są wycinane w celu pobudzenia rozwoju korzeni. W takim wypadku okres życia rośliny można przedłużyć do 4 lat.
 

powrót do początku strony


 
SIEDLISKO:
  Roślina spotykana przy zbiornikach wodnych, na wilgotnych łąkach i w zaroślach.
 
ROZMIESZCZENIE:
  Roślina rzadko spotykana w stanie dzikim. Na terenie kraju, w stanie dzikim, występuje głównie w Karpatach i Sudetach. Arcydzięgiel litwor jest często uprawiany jako roślina lecznicza.
 

powrót do początku strony


 
ZASTOSOWANIE W MEDYCYNIE:
 

Surowiec leczniczy:

Surowcem leczniczym jest korzeń arcydzięgla ( Archangelicae radix ) . Mniejsze znaczenie w lecznictwie maja owoce arcydzięgla ( Archangelicae fructus ) .

Zbiór i konserwacja:

Zbiór korzeni przeprowadza się wiosną w drugim roku wegetacji roślin lub, o ile pędy kwiatowe zostały usunięte, jesienią. Zebrany surowiec oczyszcza się z resztek ziemi i części nadziemnych a następnie poddaje suszeniu w temperaturze nie wyższej niż 35oC.

Skład chemiczny:

Surowiec zawiera olejek eteryczny w ilości do 1,5%. (według FP III nie mniej niż 0,5%). W skład olejku wchodzą D-alfa-felandren, alfa-pinen, p-cymen, kwas walerianowy oraz nitrowe pochodne felandrenu np. 2-nitro-alfa-felandren. Ponadto w surowcu występują związki kumarynowe (ksantotoksol, ksantotoksyna, imperatoryna, angelicyna, umbeliferon, ostol i inne), kwasy: chlorogenowy, kawowy, flawonoidy, garbniki i sterole.

Działanie i zastosowanie:

Furanokumaryny i olejek działają rozkurczająco na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego natomiast angelicyna wykazuje działanie uspokajające na ośrodkowy układ nerwowy. Furanokumaryny mogą powodować nadwrażliwość skóry na promienie UV (działanie fotouczulające).
Wyciągi z korzenia pobudzają wydzielanie soku żołądkowego i żółci. Korzeń arcydzięgla znajduje więc zastosowanie przy niedoborze soku żołądkowego, żółci, soku trzustkowego, w łagodnych stanach nieżytowych przewodu pokarmowego, wzdęciach i niestrawności. Surowiec jest także stosowany przy stanach skurczowych jelit.
Wykorzystywane jest także uspokajające działanie surowca. Korzeń arcydzięgla wchodzi w skład licznych mieszanek ziołowych stosowanych przy nerwicach wegatatywnych, braku łaknienia na tle nerwowym u dzieci i młodzieży (anorexia hysterica) .
Zewnętrznie stosuje się wyciągi lub olejek z surowca do wcierań przy nerwobólach, bólach gośćcowych i zapaleniu korzeni nerwowych.
 
INNE ZASTOSOWANIA:
 
  • Olejek uzyskiwany z korzeni i owoców arcydzięgla znajduje zastosowanie w przemyśle perfumeryjnym i spożywczym, do wyrobu likierów ziołowych.
  • Młode pędy arcydzięgla można spożywać jako warzywa.
  • Kandyzowane ogonki liściowe i młode pędy używane są jako dodatek do ciast i tortów.
  • Arcydzięgiel jest czasami sadzony w ogrodach jako bardzo oryginalna i okazała roślina ozdobna.
 

powrót do początku strony


 
DOSTĘPNE PREPARATY ZIOŁOWE:
 
 

powrót do początku strony

<<< POPRZEDNI GATUNEK NASTĘPNY GATUNEK >>>

Copyright Autorzy Internetowego Atlasu Roślin Leczniczych 2000
e-mail: pmad@biology.pl